Muziek: multifunctioneel, mathematisch, of gewoon magisch?

Zingen

Muziek is een van mijn passies, mede omdat ik enorm houd van dansen en zingen. Zo is de radio opzetten het eerste wat ik ’s morgens doe. Is muziek voor jou ook zo belangrijk? Het staat in elk geval vast dat iedere mens muzikaal is en dat muziek goed is voor lichaam en geest. Het heeft immers een grote, positieve invloed op ons gedrag en onze emoties. We beschouwen muziek vaak als iets vanzelfsprekend maar als je er bewust over nadenkt, is het best wonderbaarlijk.

 

“Music creates a bridge for people
to move out of thinking and into presence.”

– Eckhart Tolle

 

Muziek is wetenschap en wiskunde, of toch niet?

Muziek is een opeenvolging van hoge en lage tonen die samen een melodie vormen.  Door ritme, toonhoogte, geluidssterkte, klankkleur en textuur toe te voegen aan geluid, kan het groeien tot muziek. Wie notenleer heeft gestudeerd, weet dat muziek en wiskunde nauw met elkaar verweven zijn. Intervallen tussen muzieknoten kunnen immers perfect wiskundig beschreven worden. Mozart gebruikte destijds ook al een wiskundige methode met dobbelstenen bij het componeren van zijn muziek. Mocht je gezegend zijn met een wiskundeknobbel (mij zijn ze vergeten toen ze die uitdeelden), is De wiskunde van muziek van Javier Arbones het lezen waard.

Enerzijds lijkt het concept muziek dus wetenschappelijk te verklaren, anderzijds is het een fenomeen dat we nog niet helemaal begrijpen. Iedereen is muzikaal, maar hoe komt dit? Wat is het evolutionaire nut van muzikaliteit bij de mens? Er wordt vaak met bewondering gesproken over het absolute gehoor: het talent om zonder referentie een toonhoogte te kunnen benoemen. Wat echter het meest bijzonder is, is het relatieve gehoor. Dit betekent dat je een melodie nog steeds kan herkennen als die in een andere toonhoogte wordt afgespeeld, iets wat vogels niet kunnen. Enkel de mens kan de muzikale puzzel van octaven, ritme en toonhoogte samen leggen.

 

music

 

Welk effect heeft muziek op ons?

Stel je een groep mensen op een bijeenkomst voor, met een drankje en een babbeltje. Gooi leuke muziek erbij, mensen beginnen te dansen en je hebt opeens een feestje. Muziek is met andere woorden het onmisbare ingrediënt. Onze zintuigen kunnen talloze impulsen gewaarworden, maar niks valt te vergelijken met het effect dat muziek heeft op ons gehoor. Het heeft een onmiddellijk effect op onze emoties, gevoel en gedrag.

Muziek kan zowel rust als een energieboost creëren. Zo ga je bijvoorbeeld sneller rijden bij een goed nummer op de radio en al helemaal als je meezingt (aaaall I’m asking, is for a little respect when you come home!). Luisteren naar je favoriete muziek kan zelfs pijn verminderen en de hoeveelheid stresshormonen in je lichaam doen afnemen. Kortom, het helpt ons om onze emoties te controleren. Een belangrijke nuance: dit werkt enkel als je muziek beluistert waar je van houdt.

 

It’s all in the brain

Om muziek te kunnen herkennen als meer dan alleen maar geluid, vormen onze hersenen een verwachtingspatroon tijdens het luisteren. Onbewust bedenk je voor jezelf al de volgende noot. Zo wordt gevoel voor ritme gecreëerd. Muziek wordt eigenlijk als een gesproken taal in de rechterhersenhelft verwerkt. Nochtans is muziek geen bijproduct van taal, het behoort tot een geheel andere (nog mysterieuze) categorie.

 

“It is the power of music to carry one directly
into the mental state of the composer.”

– Ludwig van Beethoven

 

Als we muziek emotioneel beleven, kan het een fysieke reactie teweegbrengen. Je kent het wel, dat moment waarop je tranen in de ogen of kippenvel krijgt omdat die klanken (vaak ook in combinatie met de tekst) je diep vanbinnen raken. Wel, blijkbaar bestaat er zoiets als het emotionele brein, aka het limbisch systeem, dat op zo’n moment wordt geactiveerd. Dit systeem heeft een verbinding met de frontale kwab, waar de bewustwording van emoties zich afspeelt en wat de fysieke reactie als gevolg geeft.

 

Zingen 9
Zingen tijdens een huwelijksmis, love this! Foto van Philippe Wuyts

 

Fun fact: muziek kan hetzelfde effect hebben op de hersenen als eten, seks en drugs (interesting…). Bijgevolg gebruiken veel mensen het als troostmiddel of beloning. Muziek geeft je de kans om te ontsnappen uit de alledaagse sleur.

 

“Music has healing power.
It has the ability to take people
out of themselves for a few hours.”

– Elton John

 

Omdat muziek in die mate inwerkt op onze hersenen, kan het als het ware gebruikt worden als geneesmiddel. Denk bijvoorbeeld aan de behandeling van dementie. Het kan ons geheugen triggeren om herinneringen uit het verleden naar boven te halen. Ook mensen met Parkinson kunnen muziek als hulpmiddel gebruiken om vlotter te bewegen en te spreken.

 

“Music is a world within itself.
It is a language we all understand.”

– Stevie Wonder

 

Muziek is universeel

In élke cultuur op aarde wordt er wel een vorm van muziek gespeeld. Dat is niet gek als je weet dat muziek harmonie en een krachtige verbondenheid creëert tussen mensen. Het helpt bovendien bij de persoonlijke ontwikkeling, zoals het vormen van identiteit en sociale cognitie (de manier waarop mensen denken over henzelf en de sociale wereld).

 

My taste in music ranges from
“You need to listen to this!”
to “I know, please don’t judge me…”

 

Muziek is persoonlijk

Hoewel we allemaal van muziek houden, houden we niet allemaal van dezelfde muziek. De verscheidenheid is groot, er is voor ieder wat wils. Elke tijdsgeest en cultuur heeft immers zijn muziek en het is in constante evolutie. Balinese begrafenismuziek klinkt voor ons bijvoorbeeld heel vrolijk, terwijl het voor hen juist een klaagzang is.

Waarom luistert de ene graag naar house en de andere naar klassieke muziek? Heeft je persoonlijkheid te maken met het soort muziek waar je naar luistert? Zeer zeker. Niet alleen je persoonlijkheid maar ook je geslacht, leeftijd, genetica en je omgeving spelen een rol. Hoewel er al volop onderzoek naar is gedaan, weten we nog niet hoe dit precies wordt bepaald.

 

baby

 

Jong geleerd…

Als je weet dat muziek helpt bij de persoonlijke ontwikkeling, is dat natuurlijk ideaal voor baby’s die nog in de buik zitten. Het gehoor van een baby is na 24 weken zwangerschap voldoende ontwikkeld om een melodie, toonhoogte en ritme te herkennen. Naast enkel naar muziek te luisteren, kan je als toekomstige mama ook zingen (you know you want to). De geluidstrillingen van je stembanden gaan rechtstreeks door naar de baby waardoor die kan meegenieten. Na de geboorte kan je baby de liedjes herkennen en zich herinneren aan de veilige baarmoeder.

 

Conclusie

Wat muziek betreft en het hoe, wat, waarom, is er nog veel onduidelijkheid. Ons brein is immers nog veelal onbekend terrein. Ik zou het graag willen weten, maar eigenlijk doet het er niet toe. Misschien hoeven we niet alles te weten of alles te verklaren, en kunnen we muziek gewoon als een beetje magisch beschouwen. Genieten van al die mooie muziek is de boodschap!

 

“So I say thank you for the music,
the songs I’m singing.
Thanks for all the joy they’re bringing.
Who can live without it, I ask in all honesty.
What would life be?
Without a song or a dance what are we?
So I say thank you for the music
For giving it to me.”

– ABBA

 

 

2 Replies to “Muziek: multifunctioneel, mathematisch, of gewoon magisch?”

  1. Fans uit Herentals zegt: Beantwoorden

    Mooie uiteenzetting, Wendy – we hebben er nog wat van opgestoken.
    Thuis en in de wagen staat bij ons praktisch altijd de radio op. Muziek beluisteren geeft ons ook de nodige ontspanning. Fitnessen houden wij geen 5 minuten vol zonder een stevige beat in de oortjes. Van een live optreden – en dat hoeft niet groots of professioneel te zijn – kunnen we echt wel genieten. Dus ja, muziek doet inderdaad iets met ons.
    Helaas heeft geen van ons beide talent of aanleg voor muziek – heel vroeg op school was het al duidelijk dat wij geen sterk gevoel voor ritme hebben. Dat is wel spijtig want we zien bij mensen die wij kennen en die veel met muziek bezig zijn, dat een instrument bespelen of zingen wel een belangrijke factor kan zijn in de zelfontplooiing. Dus als je muzikaal talent hebt, lijkt het ons belangrijk om dit verder te stimuleren. Maar ja, wij hebben makkelijk praten – wij moeten uit minder mogelijkheden kiezen tegenover een ‘creatieve duizendpoot’ zoals jij 🙂
    Leuk trouwens die foto’s uit de oude doos! En wat dat kapsel betreft: Hmmm, ja … niet mis 🙂
    Groetjes.

    1. Dag Bart en Helga 😉
      Fijn dat jullie de blog interessant vonden!
      Bedankt voor de aanmoediging en de complimenten, doet me plezier. Ik ben er ook hoe langer hoe meer van overtuigd dat je je talenten ten volle moet proberen in te zetten in je dagelijks leven. Dat geeft energie, voedt passie, brengt geluk.
      Ook al hebben jullie misschien geen gevoel voor ritme of aanleg voor muziek, jullie talenten liggen ongetwijfeld ergens anders 😉
      Veel liefs!

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.